Soạn bài Các thành phần biệt lập

1.a) thành phần tình thái: " có lẽ"

b) Thành phần cảm thán: "chao ôi"

c) Thành phần tình thái: "hình như"

d) Thành phần tình thái: " ngờ ngợ như, chả nhẽ"

.

Câu 3 (trang 19 SGK Ngữ văn 9, tập 2):

Hãy cho biết, trong số những từ có thể thay thế cho nhau trong câu sau đây, với người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra, với từ nào trách nhiệm đó thấp nhất. Tại sao tác giả Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng) lại chọn từ chắc?

Câu 2 (trang19)

Hãy sắp xếp những từ ngữ sau đây theo trình tự tăng dần độ tin cậy (hay độ chắc chắn):

chắc là, dường như, chắc chắn, có lẽ, chắc hẳn, hình như, có vẻ như.

(Chú ý: những từ ngữ thể hiện cùng một mức độ tin cậy thì xếp ngang hàng nhau.)

Gợi ý câu 2:

- Sắp xếp theo trình tự tăng dần độ tin cậy: dường như / hình như / có vẻ như - có lẽ - chắc là - chắc hẳn - chắc chắn

Gợi ý:

- Người nói phải chịu trách nhiệm cao nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra với từ: (3) Chắc chắn

- Người nói phải chịu trách nhiệm thấp nhất về độ tin cậy của sự việc do mình nói ra với từ: (2) hình như

- Vì nếu dùng từ " chắc chắn" thể hiện mức độ tin cậy cao sẽ làm giảm đi tính khách quan của lời kể, người kể không thể khẳng định chắc chắn suy nghĩ của mình. Nếu dùng từ" hình như" thì sẽ không tạo sức thuyết phục cho người đọc, người nghe.

=> Tác giả sử dụng từ "chắc " biểu thị sự dự đoán, phỏng đoán theo suy nghĩ logic của người kể, chưa biết trước điều gì.

Gợi ý:

1." chắc" và " có lẽ" đều thể hiện nhận định của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.

- " chắc" : sự phỏng đoán ở mức độ tin tưởng cao

- "có lẽ" thể hiện sự phỏng đoán mức độ tin tưởng thấp hơn "chắc"

2. Nếu bỏ những từ ngữ in đậm " chắc, có lẽ" thì nghĩa sự việc của câu chứa chúng không hề thay đổi. Vì các từ in đậm trên không thể hiện nội dung của câu.

Câu 4 (trang 19 SGK Ngữ văn 9, tập 2):

Viết một đoạn văn ngắn nói về cảm xúc của em khi được thưởng thức một tác phẩm văn nghệ (truyện, thơ, phim, ảnh, tượng,...), trong đoạn văn đó có câu chứa thành phần tình thái hoặc cảm thán.

Gợi Ý:

Đọc tác phẩm Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng, trong tôi chứa chan bao cảm xúc, sự ngưỡng mộ về tình phụ tử sâu nặng của cha con ông Sáu trong thời kì chiến tranh loạn lạc.

- Chao ôi, một thứ tình cảm thiêng liêng, sâu sắc và  tình cảm yêu thương, nỗi nhớ nhung của ông Sáu giành cho bé Thu đã chạm đến trái tim người đọc những rung động thấm thía

- Dường như, tác giả đã thổi hồn vào tác phẩm, truyền đến người đọc thấm đẫm nỗi niềm của người cầm bút viết về số phận, tình cảm của con người trong những năm tháng chiến tranh khốc liểt

II. Thành phần cảm thán

Đọc các câu sau đây, chú ý các từ ngữ in đậm và trả lời câu hỏi:

a. Ồ, sao mà độ ấy vui thế.

                                          (Kim Lân, Làng)

b. - Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

                                         (Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

Gợi ý:

1. Các từ ngữ in đậm trong những câu trên không chỉ sự vật, hiện tượng cụ thể

2.Nhờ những thành phần tiếp theo mà ta hiểu được ý nghĩa cảm thán của từng câu

   a.Từ" Ồ" bộc lộ cảm xúc vui, hồi tưởng

    b. từ" trời ơi" thể hiện sự tiếc nuối"

3. Các từ ngữ trên không dùng để diễn đạt sự việc của câu mà giúp giãi bày tình cảm của người , bộc lộ tâm lí của người nói.