Soạn bài Đất nước - Nguyễn Khoa Điềm

Bố cục (3 phần)

- Phần 1 (từ đầu đến "Đất Nước có từ ngày đó"): Dấu chấm hỏi về sự tồn tại của đất nước

- Phần 2 (tiếp đến "Làm nên Đất Nước muôn đời"): Những chất liệu làm nên đất nước

- Phần 3 (còn lại): Khẳng định đất nước là của nhân dân.

Tác giả cẩm nhận Đất Nước trên ba phương diện:

- Không gian: Từ Nam ra Bắc

+ Không gian sinh tụ, cội nguồn và không gian văn hóa của dân tộc

+ Đất Nước thống nhất được giữa cái riêng và cái ta chung

- Thời gian:

+ Chiều dài lịch sử, Đất nước có từ lâu đời

- Văn hóa

+ Văn hóc búi tóc

+ Tục nhuộm răng ăn trầu, từ những câu chuyện cổ tích

+ Truyền thống tình nghĩa thủy chung

Phát hiện sâu sắc của tác giả trong đoạn thơ

Chiều rộng địa lý:

- Đất nước là sản phẩm của tạo hóa và được hình thành dựa trên những phẩm chất của con người (truyền thống đánh giặc, tinh thần hiếu học.

- Những địa danh được nhắc đến: Hòn Trống Mái, hòn Vọng Phu

Chiều dài lịch sử: bốn nghìn năm lịch sử

Chiều sâu văn hóa: Những giá trị tinh thần gắn liền với văn hóa Việt "hạt lúa ta trồng", "truyền lửa" và "truyền giọng điệu"

Tác giả đồng thời khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân cũng như các bài thơ chống Mỹ khác. Nhằm thúc giục thế hệ trẻ sau này sống có trach nhiệm với đất nước

Những chất liệu dân gian mà tác giả đã sử dụng:

- Cách mở đầu "ngày xửa ngày xưa"

- Những người vợ nhớ chồng còn góp cho đất nước những núi Vọng phu (Sự tích núi Vọng Phu).

- Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái (Sự tích hòn Trống Mái).

- Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại (Thánh Gióng)

- Tương tự, có các sự tích Hùng Vương, núi Bút, non Nghiên, vịnh Hạ Long...

Những đóng góp của tác giả

- Tác giả đã đưa vào thơ Việt Nam chất liệu văn hoá phong tục, tạo ra một cách nhìn mới về đất nước. Những chất liệu này vừa quen nhưng cũng là điểm mới lạ.

- Những hình ảnh, chi tiết trong văn hoá phong tục dân gian rất gần gũi với con người Việt Nam, từ khi sinh ra đến mất đi

- Mới lạ vì trong sáng tác văn chương chưa có ai khai thắc bằng những chất liệu văn hóa dân gian

Bố cục (3 phần)

- Phần 1 (từ đầu đến "Đất Nước có từ ngày đó"): Dấu chấm hỏi về sự tồn tại của đất nước

- Phần 2 (tiếp đến "Làm nên Đất Nước muôn đời"): Những chất liệu làm nên đất nước

- Phần 3 (còn lại): Khẳng định đất nước là của nhân dân.

Tác giả cẩm nhận Đất Nước trên ba phương diện:

- Không gian: Từ Nam ra Bắc, không gian sinh tụ, cội nguồn và không gian văn hóa của dân tộc

- Thời gian: Chiều dài lịch sử, Đất nước có từ lâu đời

- Văn hóa: Văn hóa búi tóc, tục nhuộm răng ăn trầu, từ những câu chuyện cổ tích và truyền thống tình nghĩa thủy chung

Phát hiện sâu sắc của tác giả trong đoạn thơ

Chiều rộng địa lý:

- Đất nước là sản phẩm của tạo hóa và được hình thành dựa trên những phẩm chất của con người (truyền thống đánh giặc, tinh thần hiếu học.

- Những địa danh được nhắc đến đó là những danh lam thắng cả do nhân dân tạo nên: Hòn Trống Mái, hòn Vọng Phu

Chiều dài lịch sử: bốn nghìn năm lịch sử

Chiều sâu văn hóa: Những giá trị tinh thần gắn liền với văn hóa Việt "hạt lúa ta trồng", "truyền lửa" và "truyền giọng điệu"

Tác giả đồng thời khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân cũng như các bài thơ chống Mỹ khác. Nhằm thúc giục thế hệ trẻ sau này sống có trach nhiệm với đất nước

Những chất liệu dân gian mà tác giả đã sử dụng:

- Cách mở đầu "ngày xửa ngày xưa"

- Sự tích núi Vọng Phu, hòn Trống Mái, truyền thuyết Thánh Gióng, sự tích Vua Hùng Vương, núi Bút non Nghiêng,..

Những đóng góp của tác giả

- Tác giả đã đưa vào thơ Việt Nam chất liệu văn hoá phong tục, tạo ra một cách nhìn mới về đất nước. Những chất liệu này vừa quen nhưng cũng là điểm mới lạ. Sở dĩ gọi mới lạ vì trong sáng tác văn chương chưa có ai khai thắc bằng những chất liệu văn hóa dân gian

Lời giải chi tiết

Bố cục (3 phần)

- Phần 1 (từ đầu đến "Đất Nước có từ ngày đó"): Dấu chấm hỏi về sự tồn tại của đất nước

- Phần 2 (tiếp đến "Làm nên Đất Nước muôn đời"): Những chất liệu làm nên đất nước

- Phần 3 (còn lại): Khẳng định đất nước là của nhân dân.

=> Các phần liên kết chặt chẽ với nhau, trình tự là khai mạch từ cảm xúc và suy tử của tác giả, đó là những suy tư trăn trở về quá trình hình thành đất nước. Từ đó khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân.

Tác giả cảm nhận về đất nước trên 3 phương diện:

Thời gian

- Chiều dài lịch sử (quá khứ- hiện tại- tương lai): Đất nước có từ ngày đó,..

+ Từ huyền thoại Long Quân, Âu Cơ, gừng cay muối mặn

- Chiều rộng của không gian

+ Đất nước không chỉ bó hẹp gia đình mà trải dài theo chiều dài đất nước cụ thể là từ Nam chí Bắc

+ Đất nước là nguồn cội, không gian gần gũi, gắn bó với đời sống mỗi người

+ Đất nước chính là không gian sinh tụ, là nơi sinh tồn của biết bao thế hệ

- Bề dày của truyền thống- phong tục, văn hóa.

+ Giữ phong tục, nhuộm răng ăn trầu, búi tóc sau đầu ( một nét đẹp trong đời sống tinh thần, tình cảm son sắc của người Việt)

+ Truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm, tinh thần dựng nước và giữ nước

+ Truyền thống tình nghĩa thủy chung của vợ chồng

+ Những câu chuyện cổ tích mà bà hay kể

=> Cả ba phương diện trên hỗ trợ, bổ sung cho nhau để khái quát miêu tả quá trình hình thành đất nước

Phát hiện sâu sắc của tác giả trong đoạn thơ

Chiều rộng địa lý:

- Đất nước là sản phẩm của tạo hóa và được hình thành dựa trên những phẩm chất của con người (truyền thống đánh giặc, tinh thần hiếu học.

- Những địa danh được nhắc đến đó là những danh lam thắng cả do nhân dân tạo nên: Hòn Trống Mái, hòn Vọng Phu và trên những địa danh đó còn có nhiều câu chuyện thể hiện truyền thống của dân tộc ta: truyền thống hiếu học (nút bút non nghiêng), truyền thống đánh giặc (giặc đến nhà..)

Chiều dài lịch sử: bốn nghìn năm lịch sử

- Những người làm nên lịch sử đất nước không phải là các anh hùng mà là những người con trai con gái bình dị

Chiều sâu văn hóa: Những giá trị tinh thần gắn liền với văn hóa Việt "hạt lúa ta trồng", "truyền lửa" và "truyền giọng điệu" và sự biết ơn về cội nguồn khi "gánh theo tên xã tên làng trong mỗi chuyến đi dân"

=> Tác giả đồng thời khẳng định tư tưởng đất nước là của nhân dân cũng như các bài thơ chống Mỹ khác. Nhằm thúc giục thế hệ trẻ sau này sống có trách nhiệm với đất nước. Chính người dân đã xây dựng và bảo vệ làm nên đất nước hiện nay, đặc biệt trong những năm kháng chiến chống Mỹ họ đã kiên cường chiến đấu để bảo vệ nền độc lập

Những chất liệu dân gian mà tác giả đã sử dụng:

- Cách mở đầu "ngày xửa ngày xưa"

- Những người vợ nhớ chồng còn góp cho đất nước những núi Vọng phu (Sự tích núi Vọng Phu).

- Cặp vợ chồng yêu nhau góp nên hòn Trống Mái (Sự tích hòn Trống Mái).

- Gót ngựa của Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đầm để lại (Thánh Gióng)

- Con chim phượng hoàng bay về núi bạc..

- Ngoài ra tác giả còn nhắc đến sự tích Hùng Vương, núi Bút, non Nghiên, vịnh Hạ Long...

Những đóng góp của tác giả

- Tác giả đã đưa vào thơ Việt Nam chất liệu văn hoá phong tục, tạo ra một cách nhìn mới về đất nước. Những chất liệu này vừa quen nhưng cũng là điểm mới lạ.

- Những hình ảnh, chi tiết trong văn hoá phong tục dân gian rất gần gũi với con người Việt Nam, từ khi sinh ra chúng ta đã được là quen với những câu chuyện cổ tích, truyền thuyết,.. và cho đến khi lớn lên thì nối tiếp những truyền thống đẹp (tình nghĩa thủy chung, đánh giặc ngoại xâm), đến khi già đi thì ta là người truyền những điều đó lại cho con cháu.

- Mới lạ vì trong sáng tác văn chương chưa có ai khai thắc bằng những chất liệu văn hóa dân gian

Lời giải chi tiết