Soạn bài Ôn tập phần Văn học - Ngữ văn 12 tập 2

a. Những khám phá, sáng tạo của Nguyễn Trung Thành trongRừng xà nu.

- Chọn một loại cây rất gần gũi với đời sống của đồng bào Tây Nguyên và xây dựng hình ảnh ấy thành biểu tượng đẹp đẽ, đặc sắc, tiêu biểu cho sức sống mãnh liệt và ý chí kiên cường, bất khuất của đồng bào Tây Nguyên trong công cuộc chống Mỹ cứu nước - hình tượng rừng xà nu. Miêu tả rừng xà nu thành một nền cảnh thiên nhiên hùng vĩ và tráng lệ cho cuộc chiến đấu anh hùng của dân làng Xô Man chống Mỹ, tô đậm chất sử thi hào hùng cho câu chuyện.

- Chọn cách thể hiện chủ nghĩa anh hùng cách mạng thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước qua hình ảnh một tập thể nhân dân anh hùng, đó là dân làng Xô Man. Phát hiện ra vẻ đẹp riêng của từng con người trong thời kỳ chống Mỹ gắn với số phận, tính cách và phẩm chất của họ: cụ Mết (già làng), Dít (bí thư chi bộ), đặc biệt là Tnú.

- Chủ đề của truyện là chân lý của thời đại cách mạng: "Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo".

b. Những khám phá, sáng tạo của Nguyễn Thi trongNhững đứa con trong gia đình.

- Chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong tác phẩm được thể hiện sắc nét trong truyền thống anh dũng, đáng tự hào của một gia đình. Tiêu biểu cho ý tưởng đó của tác giả là hình ảnh hai chị em Chiến và Việt.

- Chọn một gia đình để viết truyện, ý tưởng của nhà văn chính là để nói lên điều sâu xa: gia đình là tế bào của xã hội, một gia đình bình thường đã lần lượt như thế, thì cả miền Nam, cả nước sẽ như thế nào? Đó chính là sức mạnh của chủ nghĩa anh hùng cách mạng khi nó đã thấm sâu đến từng người dân, đặc biệt nó đầy ắp trong tim thế hệ trẻ.

- Nguyễn Thi rất hiểu con người miền Nam, đặc biệt là "kiểu người Út Tịch", sinh ra là để đánh giặc cứu nước, mà đã đánh giặc thì dũng cảm, gan góc không ai bằng. Vì thế, ông đã xây dựng rất thành công kiểu nhân vật đánh Mỹ trong gia đình, đặc biệt là Chiến và Việt.

Ý nghĩa tư tưởng của đoạn trích:

- Đoạn tríchHồn Trương Ba, da hàng thịtphản ánh cuộc đấu tranh giữa hồn và xác, sự tìm lại chính mình, đề cao cái sống đích thực của con người.

- Ý nghĩa tư tưởng của đoạn trích vở kịchHồn Trương Ba, da hàng thịtcủa Lưu Quang Vũ trước hết thể hiện ở sự phê phán một số biểu hiện tiêu cực của lối sống đương thời, cần xác định rõ, qua vở kịch, Lưu Quang Vũ đã phê phán quan niệm sống và tình trạng sống như thế nào. Để trả lời câu hỏi này, phải nắm được hai bình diện cơ bản của vở kịch:

- Mâu thuẫn giữa linh hồn và thể xác, giữa đạo đức và tội lỗi.

- Bi kịch của Trương Ba là bi kịch con người không được sống đúng là mình, sống thật với mình. Từ sự phê phán nói trên, tác phẩmHồn Trương Ba, da hàng thịtgửi gắm một triết lý sâu sắc về lẽ sống, lẽ làm người: Cuộc sống thật đáng quý nhưng không phải sống thế nào cũng được. Con người phải luôn đấu tranh với bản thân đế vươn tới sự thống nhất, hài hoà giữa linh hồn và thể xác, hướng tới sự hoàn thiện nhân cách.

Câu 1: Văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ XX đến Cách mạng tháng Tám năm 1945 có sự phân hóa phức tạp thành nhiều bộ phận:

II. Soạn bài siêu ngắn: Ôn tập phần văn học

Phân hóa thành hai bộ phận:

1. Bộ phận văn học công khai: 

• Gồm các sáng tác được đăng tải và xuất bản công khai
• Có tính dân tộc và có tư tưởng lành mạnh nhưng không có được ý thức cách mạng và tinh thần chống đối trực tiếp chính quyền thực dân

2. Bộ phận văn học phát triển bất hợp pháp và nửa hợp pháp (không công khai):

• Bị đặt ra ngoài vòng pháp luật, phải lưu hành bí mật.
• Sản phẩm của các nhà văn – chiến sĩ
• Bộ phận văn học cách mạng. .
• Trở thành dòng chủ của văn học VN sau này

Phân hóa thành nhiều xu hướng khác nhau: 

• Văn học lãng mạn là tiếng nói của cá nhân, khẳng định cái tôi, lạc lõng với thời cuộc mà tìm về với những cái đẹp của quá khứ, của tình yêu
• Văn học hiện thực: phản ánh hiện thực của xã hội thuộc địa nửa phong kiến thối nát, xấy xa, bất công

Văn học thời kì này phát triển với tốc độ hết sức nhanh chóng, phi thường và mau lẹ vì:

• Do thúc bách của thời đại
• Do sức sống nội tại của nề văn học dân tộc.
• Do sự thức tỉnh ý thức cá tôi cá nhân.
• Văn chương đã trở thành nghề kiếm sống.

Câu 2: Phân biệt tiểu thuyết hiện đại với tiểu thuyết trung đại:

Tiểu thuyết trung đại:

• Sử dụng cả chữ Hán và chữ Nôm.
• Các tiểu thuyết chú ý tới chi tiết, sự việc
• Cốt truyện của tiểu thuyết đơn giản, đơn tuyến. 
• Vì chú trọng vào chi tiết, sự việc nên tâm lí và dòng tâm trạng, cảm xúc của nhân vật chỉ là sơ lược. 
• Các truyện thường được kể theo ngôi thứ 3, kết cấu theo lối chương hồi

Tiểu thuyết hiện đại:

• Được viết bằng chữ quốc ngữ - chữ của dân tộc 
• Các tác phẩm đặc biệt chú ý tới việc khai thác thế giới bên trong của nhân vật
• Truyện có thể được kể theo trình tự thời gian tuyến tính hoặc có thể bị đảo lộn thời gian
• Nhân vật được xây dựng là con người phức tạp, đa dạng trong suy nghĩ, cảm xúc
• Ngôi kể trong truyện đa dạng: ngôi thứ ba, ngôi thứ nhất hoặc kết hợp nhiều ngôi kể trong cùng một tác phẩm
• Kết cấu theo lối chương, đoạn

Những yếu tố của tiểu thuyết trung đại tồn tại trong tiểu thuyết Cha con nghĩa nặng của Hồ Biểu Chánh:

• Có khai thác tâm lí nhân vật Trần Văn Sửu .
• Truyện được kể theo ngôi thứ 3.
• Truyện được kể theo trình tự thời gian tuyến tính.

Câu 3:  Tình huống trong các truyện ngắn Vi hành (Nguyễn Ái Quốc), Tinh thần thể dục (Nguyễn Công Hoan), Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân), Chí Phèo (Nam Cao):

Vi hành: Nhiều nhầm lẫn được xây dựng đan xen

=> Cặp trai gái trên chuyến tàu nọ đã nhầm lẫn tác giả với vua Khải Định; người Pháp nhầm tưởng tất cả những người da vàng mũi tẹt đều là Khải Định.

Tinh thần thể dục: Hàng loạt những mâu thuẫn được dựng nên

=> Giữa mục đích tốt đẹp của việc xem trận đấu bóng đá với tai họa mà nó mang tới cho người nông dân. Giữa nội dung và hình thức của thông báo

Chữ người tử tù: Khi đặt các nhân vật tử tù - viên quản ngục - thầy thơ lại, người xin chữ - người cho chữ trong một mối quan hệ và hoàn cảnh éo le, đầy mâu thuẫn.

=> Tên tử tù là người cho chữ còn viên quản ngục lại là người khúm núm, sợ sệt xin chữ