Giải bài tập Chuyên đề vật lí lớp 10 chân trời sáng tạo bài 6 Một số hiện tượng thiên văn

Hướng dẫn giải bài 6 về Một số hiện tượng thiên văn trong sách Giải bài tập Chuyên đề Vật lí lớp 10

Trong trang 47 của sách chuyên đề Vật lí chân trời sáng tạo, có hướng dẫn chi tiết giải bài 6 về Một số hiện tượng thiên văn. Bài hướng dẫn này được biên soạn nhằm giúp các em học sinh phát triển khả năng áp dụng kiến thức một cách hiệu quả hơn. Cách hướng dẫn cụ thể và giải chi tiết sẽ giúp các em hiểu bài học một cách sâu sắc và dễ dàng hơn.

Bài tập và hướng dẫn giải

Câu hỏi khởi động

Thời xa xưa, hiện tượng Mặt Trời hoặc Mặt Trăng đột ngột bị che khuất hoàn toàn bởi một tác nhân vô hình trong một khoảng thời gian luôn gây ra cho con người sự kinh hoàng, bởi con người thời đó lo sợ sự biến mất vĩnh viễn của Mặt Trời hoặc Mặt Trăng. Ngoài ra, sự thay đổi của mực nước sông, biển đã được cha ông ta vận dụng nhằm che dấu các bãi cọc cắm dưới lòng sông để đánh thắng quân thù. Những hiện tượng đó có thể được giải thích như thế như thế nào?

Trả lời: Phương pháp giải:1. Hiện tượng nguyệt thực và nhật thực: Mặt Trăng và Mặt Trời bị che khuất hoàn... Xem hướng dẫn giải chi tiết

1. Nhật thực

Câu hỏi 1. Tìm hiểu qua sách báo và internet cách người cổ đại quan niệm về hiện tượng nhật thực và phản ứng của họ với hiện tượng này (Hình 6.2).

Tìm hiểu qua sách báo và internet cách người cổ đại quan niệm về hiện tượng nhật thực và phản ứng của họ với hiện tượng này (Hình 6.2). 

Trả lời: Phương pháp giải:1. Tìm hiểu thông tin từ sách báo và internet về cách người cổ đại quan niệm về... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 2. Quan sát Hình 6.4, cho biết: hình nào ứng với nhật thực một phần, hình nào ứng với nhật thực toàn phần. Mô tả quá trình diễn ra nhật thực.

 hình nào ứng với nhật thực một phần, hình nào ứng với nhật thực toàn phần. Mô tả quá trình diễn ra nhật thực.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Quan sát Hình 6.4 để xác định hình ứng với nhật thực toàn phần và hình ứng với... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 3. Việc dùng mắt để quan sát trực tiếp nhật thực có an toàn không? Giải thích và trình bày một số phương pháp để quan sát nhật thực.

Trả lời: Để trả lời cho câu hỏi trên, ta có thể viết:Dùng mắt để quan sát trực tiếp nhật thực không an toàn... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 4. Thông qua tìm hiểu thông tin trên sách báo và internet, hãy cho biết nhật thực có thể xảy ra tối đa bao nhiêu lần trong năm và vào những thời điểm nào.

Trả lời: Phương pháp giải:Để tính số lần nhật thực xảy ra trong một năm, ta cần biết rằng một chu kì Tuần... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Luyện tập 1. Vào năm 2019, tại Malaysia đã xảy ra hiện tượng nhật thực và được chụp lại (Hình 6.6) Em hãy cho biết hình ảnh này thuộc kiểu nhật thực nào? Tại sao em biết?

Vào năm 2019, tại Malaysia đã xảy ra hiện tượng nhật thực và được chụp lại (Hình 6.6) Em hãy cho biết hình ảnh này thuộc kiểu nhật thực nào? Tại sao em biết?

Trả lời: Để giải câu hỏi trên, cần phân biệt giữa nhật thực một phần và nhật thực hình khuyên. Phương pháp... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Vận dụng 1. Em hãy thiết kế mô hình đơn giản minh họa cơ chế xảy ra hiện tượng nhật thực.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Sử dụng tay quay để mô phỏng lại quỹ đạo chuyển động của Mặt Trời - Trái Đất -... Xem hướng dẫn giải chi tiết

2. Nguyệt thực

Câu hỏi 5. Quan sát Hình 6.9 và mô tả quá trình diễn ra hiện tượng nguyệt thực

Quan sát Hình 6.9 và mô tả quá trình diễn ra hiện tượng nguyệt thực

Trả lời: Phương pháp giải:- Bước 1: Quan sát Hình 6.9 để hiểu sự diễn ra của hiện tượng nguyệt thực.- Bước 2:... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 6. Trình bày điều kiện về vị trí của Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời để có thể xảy ra hiện tượng nguyệt thực.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Xác định vị trí Mặt Trăng, Trái Đất và Mặt Trời khi xảy ra hiện tượng nguyệt... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 7. Tại sao hiện tượng nhật thực chỉ có thể quan sát thấy trong vài phút trong khi hiện tượng nguyệt thực có thể diễn ra trong khoảng vài giờ?

Trả lời: Phương pháp giải:1. Hiện tượng nhật thực chỉ xảy ra khi Mặt Trăng nằm giữa Trái Đất và Mặt Trời,... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 8. Giải thích tại sao hiện tượng nhật thực và nguyệt thực hiếm khi xảy ra.

Trả lời: Phương pháp giải: 1. Hiểu rõ về vị trí của bạch đạo và hoàng đạo trên quỹ đạo của Mặt Trăng, Mặt... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Luyện tập 2. So sánh sự giống và khác nhau giữa hiện tượng nhật thực và nguyệt thực.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Xác định sự giống và khác nhau giữa hiện tượng nhật thực và nguyệt thực dựa trên... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Vận dụng 2. Sưu tầm các hình ảnh thực tế về hiện tượng nguyệt thực. Phân loại và mô tả hình dạng của Mặt Trăng khi quan sát ở Trái Đất

Trả lời: Phương pháp giải:1. Sưu tầm các hình ảnh thực tế về hiện tượng nguyệt thực.2. Phân loại và mô tả... Xem hướng dẫn giải chi tiết

3. Thủy triều

Câu hỏi 9. Nêu ví dụ về hiện tượng thủy triều mà các em quan sát thấy trong đời sống hàng ngày.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Quan sát hiện tượng thủy triều từ biển: Học sinh có thể đi ra biển vào lúc nước... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 10. Giải thích tại sao Mặt Trăng lại gây hiện tượng thủy triều mạnh hơn so với Mặt Trời mặc dù khối lượng Mặt Trăng nhỏ hơn Mặt Trời rất nhiều.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến thủy triều: khối lượng của thiên thể, khoảng... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Câu hỏi 11. Theo em, hiện tượng thủy triều có phải là nguyên nhân chính làm cho mực nước trên các đại dương ngày càng dâng cao hay không?

Trả lời: Phương pháp giải:1. Phân tích hiện tượng thủy triều và tác động của Mặt Trăng và Mặt Trời đến mực... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Luyện tập 3. Phân tích những lợi ích và tác động tiêu cực mà thủy triều mang lại. Cho ví dụ về những ảnh hưởng nổi bật của thủy triều trong lịch sử Việt Nam.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Xác định lợi ích và tác động tiêu cực mà thủy triều mang lại.2. Cho ví dụ về... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Vận dụng 3. Thực hiện một đoạn phóng sự ngắn về ảnh hưởng của thủy triều tới cuộc sống của những người dân tại nơi em sinh sống hoặc một nơi mà em biết.

Trả lời: Phương pháp giải:1. Nghiên cứu về thủy triều và tìm hiểu thông tin về cách thức hoạt động của thủy... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Bài tập

Bài 1. Quan sát hình 6P.1 và cho biết: đâu là hiện tượng nhật thực, đâu là hiện tượng nguyệt thực. Giải thích bằng cách vẽ các thiên thể và các tia sáng tương ứng.

 đâu là hiện tượng nhật thực, đâu là hiện tượng nguyệt thực. Giải thích bằng cách vẽ các thiên thể và các tia sáng tương ứng.

Trả lời: Phương pháp giải:- Bước 1: Quan sát hình 6P.1 để xác định đâu là hiện tượng nhật thực, đâu là hiện... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Bài 2. Đặt mắt quan sát nhìn vào vùng chiếu sáng của một quả bóng từ ba vị trí 1, 2, 3 như Hình 6P.2. Hỏi ở các vị trí tương ứng như trên, ta sẽ thấy hình dạng quả bóng lần lượt có dạng nào trong các dạng dưới đây?

Đặt mắt quan sát nhìn vào vùng chiếu sáng của một quả bóng từ ba vị trí 1, 2, 3 như Hình 6P.2. Hỏi ở các vị trí tương ứng như trên, ta sẽ thấy hình dạng quả bóng lần lượt có dạng nào trong các dạng dưới đây?

Trả lời: Để giải bài toán này, ta cần hiểu về đặc điểm của ánh sáng khi chiếu qua một vật thể và đi vào... Xem hướng dẫn giải chi tiết

Bài 3. Từ thời xa xưa, Aristarchus (A – rít – ta – chớt)(310 – 230 TCN) đã biết sử dụng những thiết bị đơn giản để đo được:

a. Đường kính của Mặt Trời. Thiết bị này có cấu tạo như hình 6P.3

Từ thời xa xưa, Aristarchus (A – rít – ta – chớt)(310 – 230 TCN) đã biết sử dụng những thiết bị đơn giản để đo được

Em hãy thử làm thiết bị này và tiến hành đo các giá trị cần thiết. Sau đó, hãy tìm hiểu khoảng cách Trái Đất – Mặt Trời để tính ra đường kính ước lượng của Mặt Trời.

b. Khoảng cách Trái Đất – Mặt Trăng. Thiết bị này có cấu tạo như hình 6P.4

Từ thời xa xưa, Aristarchus (A – rít – ta – chớt)(310 – 230 TCN) đã biết sử dụng những thiết bị đơn giản để đo được

Giá trị mà Aristarchus có với góc đo là $\alpha =87^{o}$ và khoảng cách ước lượng là ES = 19 EM (ES: khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trời, EM: khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trăng). Ngày nay, giá trị này là $\alpha =89^{o}51'$ và ES = 400EM.

Dựa vào các giá trị trên, em hãy tính các giá trị khoảng cách giữa Trái Đất và Mặt Trăng tương ứng. So sánh kết quả tính toán được với giá trị chính xác mà em tìm được từ sách hoặc internet.

Trả lời: Để giải phương pháp trên:a. Áp dụng tính chất tam giác đồng dạng, ta có hệ thức tỉ lệ:... Xem hướng dẫn giải chi tiết
FREE học Tiếng Anh
0.47698 sec| 2269.477 kb