Bài 11: Trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai

Bài 11: Trật tự thế giới mới sau chiến tranh thế giới thứ hai

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, trật tự thế giới mới được thiết lập do Mỹ và Liên Xô đứng đầu mỗi cực. Sự phân chia giữa hai phe tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa đã trở thành đặc trưng lớn nhất, chi phối tình hình chính trị thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai.

1. Sự hình thành trật tự thế giới mới

- Bối cảnh triệu tập hội nghị Ianta: Chiến tranh thế giới bước vào giai đoạn cuối. Từ 4 đến 11/2/1945, hội nghị cấp cao 3 nước Liên Xô, Mỹ, Anh được triệu tập ở Ianta.

- Những quyết định của Hội nghị Ianta: Tiêu diệt tận gốc Chủ nghĩa phát xít, phân chia khu vực ảnh hưởng của các nước chiến thắng, thống nhất thành lập tổ chức Liên Hợp Quốc nhằm giữ gìn hòa bình và trật tự thế giới sau chiến tranh.

- Hệ quả: Trật tự thế giới mới được thiết lập, trật tự hai cực Ianta do Liên Xô và Mỹ đứng đầu mỗi cực.

2. Sự thành lập Liên Hợp Quốc

- Thành lập LHQ: Hội nghị quốc tế lớn đã họp tại San Francisco (Mỹ) với sự tham gia của đại biểu 50 nước để thông qua bản Hiến chương và tuyên bố thành lập LHQ.

- Nhiệm vụ chính của Liên Hợp Quốc: Duy trì hoà bình và an ninh thế giới, phát triển mối quan hệ hữu nghị giữa các dân tộc, thực hiện sự hợp tác quốc tế về kinh tế, văn hóa, xã hội và nhân đạo.

- Nguyên tắc hoạt động của Liên Hợp Quốc: Tôn trọng quyền bình đẳng giữa các quốc gia và quyền dân tộc tự quyết, không can thiệp vào công việc nội bộ của bất kỳ nước nào, giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hoà bình.

3. Chiến tranh lạnh

- Hoàn cảnh ra đời: Mỹ và Liên Xô đối đầu sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ phát động chiến tranh lạnh từ tháng 3/1947 để thực hiện âm mưu thống trị thế giới.

- Biểu hiện của chiến tranh lạnh: Chạy đua vũ trang, thành lập các khối quân sự và căn cứ quân sự, đàn áp phong trào giải phóng dân tộc, tiến hành chiến tranh xâm lược.

- Hậu quả: Thế giới luôn ở trong tình trạng căng thẳng, lãng phí tài sản, nhiều người chịu đựng dịch bệnh, đói nghèo, thiên tai, mù chữ.

4. Thế giới sau chiến tranh lạnh

- Tháng 12-1989 TT Bu sơ(cha) và Gooc-ba-chop tuyên bố chấm dứt “chiến tranh lạnh” => Quan hệ quốc tế chuyển sang thời kì mới.

- Xu hướng sau: Hòa hoãn và hòa dịu giữa các nước, hình thành trật tự thế giới mới đa cực, nhiều trung tâm. Các nước điều chỉnh chiến lược phát triển lấy kinh tế làm trọng điểm, nhiều khu vực xảy ra xung đột quân sự, nội chiến, đe dọa hòa bình.

- Xu thế chung: Hòa bình ổn định hợp tác phát triển kinh tế đồng thời là thời cơ và thách thức của các dân tộc.