Giải bài tập Luyện từ và câu: Từ đồng nghĩa

Tìm hiểu về từ đồng nghĩa

Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau. Để hiểu rõ hơn về khái niệm này, chúng ta cùng phân tích và so sánh các ví dụ sau:

Kiến thức cần nhớ

I- Nhận xét

Câu 1: So sánh từ in đậm trong mỗi ví dụ sau:

a) Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. - HỒ CHÍ MINH

b) Màu lúa chín dưới đồng vàng xuộm lại. Nắng nhạt ngả màu vàng hoe. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng lịm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng. - TÔ HOÀI

Trong đó:

a, Xây dựng và kiến thiết là hai từ giống nhau về nghĩa vì cả hai đều chỉ một hoạt động. Tuy nhiên, từ kiến thiết mang nghĩa rộng hơn, bao quát hơn, là xây dựng thquy mô rộng hơn so với từ xây dựng.

b, Từ vàng xuộm, vàng hoe và vàng lịm là hai từ giống nhau trong việc chỉ màu sắc, màu vàng. Tuy nhiên, chúng khác nhau ở cường độ màu sắc, vàng lịm đậm màu hơn so với vàng xuộm và vàng hoe.

Câu 2: Thay những từ in đậm trong mỗi ví dụ trên cho nhau rồi rút ra nhận xét: Những từ nào thay thế được cho nhau? Những từ nào không thay thế được cho nhau? Vì sao?

a. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải kiến thiết lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc xây dựng đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều.

Nhận xét: Hai từ trên đều có thể thay thế cho nhau bởi khi thay đổi, ý nghĩa đoạn văn không hề thay đổi.

b. Màu lúa chín dưới đồng vàng hoe lại. Nắng nhạt ngả màu vàng lịm. Trong vườn, lắc lư những chùm quả xoan vàng xuộm không trông thấy cuống, như những chuỗi tràng hạt bồ đề treo lơ lửng.

Nhận xét: Không thể thay thế được các từ vì mỗi sự vật đều có màu sắc và trạng thái riêng khó thể thay thế.

Tóm lại: Từ đồng nghĩa là những từ giống nhau hoặc gần giống nhau, như siêng năng và chăm chỉ, cần cù. Có những từ đồng nghĩa hoàn toàn có thể thay thế cho nhau trong lời nói, như hổ, cọp, hùm. Tuy nhiên, có những từ đồng nghĩa hoàn toàn hoặc không hoàn toàn, và khi sử dụng chúng, ta cần cân nhắc để chọn từ đúng với ngữ cảnh, như ăn, xơi, chén hay mang, khiêng, vác.