Đọc văn bản sau và thực hiện yêu cầu cho bên dưới: Nhận định về Truyện Kiều, nhà phê bình Hoài Thanh có viết: "Người đọc xưa nay vẫn xem Truyện Kiều như một hòn ngọc quý cơ hồ không thể thay đổi, thêm bớt một tí gì, như một tiếng đàn lạ gần như không một lần lỡ nhịp ngang cung". Truyện Kiều không những có nội dung sâu sắc mà nghệ thuật của nó cũng đạt đến một thành tựu rực rỡ. Nói đến thành công trong nghệ thuật Truyện Kiều trước hết người ta thường nói đến việc vận dụng tiếng Việt và thể thơ lục bát của dân tộc. Trong Truyện Kiều có sự kết hợp hết sức nhuần nhuyễn giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân. Truyện Kiều có không ít từ Hán Việt và điển cố lấy trong sách vở với lối diễn đạt đài các quý phái nhưng tất cả đều được sử dụng có liều lượng đúng nơi đúng lúc nên đều hợp lý. Mặt khác trong Truyện Kiều lại có nhiều lời ăn tiếng nói hằng ngày như ca dao, tục ngữ nhưng tất cả cũng được sử dụng có chọn lọc tinh vi khéo léo kết hợp hài hòa với ngôn ngữ bác học. Thể thơ lục bát trong Truyện Kiều được nhà thơ khai thác triệt để khả năng biểu hiện của nó tinh tế giản dị mà có âm vang có thể diễn đạt được nhiều sắc thái của cuộc sống và những nét tinh vi tế nhị trong tình cảm của con người. a/ Nêu nội dung chính và phương thức biểu đạt của đoạn trích trên. b/ Em hãy chép thuộc lòng 4 câu thơ tả người trong Truyện Kiều để minh họa cho nhận xét trong đoạn trích trên? c/ Tìm một lời dẫn trong đoạn trích và cho biết được dẫn theo cách nào? d/ “Truyện Kiều có không ít từ Hán Việt và điển cố lấy trong sách vở…”. Dựa vào bài “Kiều ở lầu Ngưng Bích đã học”, em hãy tìm 2 “điển cố”. e/ Qua các đoạn trích trong Truyện Kiều đã được học trong chương trình Ngữ văn 9 – tập 1, em hãy cho biết giá trị nhân đạo của Truyện Kiều. f/ Nhìn lại tác phẩm Truyện Kiều, chúng ta thấy Nguyễn Du là bậc thầy trong việc dùng ngôn từ. Thật đáng buồn ngày nay tình trạng sử dụng tiếng Việt rất xô bồ. Em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của các bạn trẻ trong việc gìn giữ tiếng Việt. (trả lời bằng vài câu văn từ 4

Đỗ Văn Linh

Cách làm:
1. Đọc kỹ đoạn văn trên để hiểu nội dung chính và phương thức biểu đạt của nó.
2. Xác định các cặp câu thơ tả người trong Truyện Kiều để minh họa cho nhận xét trong đoạn văn.
3. Tìm lời dẫn trong đoạn văn và phân tích cách dẫn.
4. Xác định và trình bày hai "điển cố" được đề cập trong bài "Kiều ở lầu Ngưng Bích đã học".
5. Xác định giá trị nhân đạo của Truyện Kiều thông qua các đoạn trích trong chương trình Ngữ văn lớp 9 - tập 1.
6. Suy nghĩ và trả lời câu hỏi cuối cùng về trách nhiệm của các bạn trẻ trong việc gìn giữ tiếng Việt.

Câu trả lời cho câu hỏi trên:
a/ Đoạn văn trên nhận định về Truyện Kiều là một tác phẩm văn học nổi tiếng với nội dung sâu sắc và nghệ thuật biểu đạt cao. Sự kết hợp giữa ngôn ngữ bác học và ngôn ngữ bình dân, việc sử dụng từ Hán Việt và điển cố từ sách vở phản ánh sự tinh tế và hài hòa trong biểu hiện văn học. Thể thơ lục bát được khai thác một cách tinh tế, giản dị và chứa đựng nhiều sắc thái trong cuộc sống và tình cảm con người.
b/ Một trong những cặp câu thơ tả người trong Truyện Kiều là "Cham dạo thười nhạc đường khuya, ngồi nghe yến nghịch học trò."
c/ Lời dẫn trong đoạn văn là "Truyện Kiều cổ không ít từ Hán Việt và điển cố lấy trong sách vở...", dẫn theo cách mô tả và giải thích về việc vận dụng ngôn từ trong tác phẩm.
d/ Hai "điển cố" trong bài "Kiều ở lầu Ngưng Bích đã học" có thể là "Hồ Đan Công" và "Nhàn Mục Trùng".
e/ Giá trị nhân đạo của Truyện Kiều là sự khắc họa sâu sắc về lòng tự trọng, tình cảm, trách nhiệm và quan hệ giữa con người trong xã hội.
f/ Trách nhiệm của các bạn trẻ trong việc gìn giữ tiếng Việt là bảo vệ và phát triển di sản văn hóa, giữ gìn và thúc đẩy sự phát triển của ngôn ngữ quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày nay.